Oburzenie studia Campo Santo (Firewatch) na Felixa „PewDiePie” Kjellberga, kt\u00f3ry podczas transmisji Player Unknown’s Battlegrounds u\u017cy\u0142 s\u0142owa uwa\u017canego powszechnie za rasistowskie, ponownie o\u017cywi\u0142o dyskusj\u0119 o narz\u0119dziach prawnych, jakimi dysponuj\u0105 producenci gier w stosunku do gwiazd YouTube (tak\u017ce tych gwiazd jeszcze nieodkrytych przez publiczno\u015b\u0107). \u201ePonownie o\u017cywi\u0142o\u201d, gdy\u017c nieco ponad rok temu dyskusj\u0119 na ten temat rozgrza\u0142o do czerwono\u015bci studio Numinous Games, czyli autorzy nagradzanego \u201eThat dragon, cancer\u201d \u2013 gry o milionach wy\u015bwietle\u0144 na YouTube, ale tylko kilkunastu tysi\u0105cach sprzedanych egzemplarzy.<\/p>\n
W jednym i drugim przypadku rzecz w tym, czy producent mo\u017ce skorzysta\u0107 z prawa autorskiego, \u017ceby \u00a0zabroni\u0107 youtuberowi publikowania materia\u0142\u00f3w z gry, poniewa\u017c:<\/p>\n
– uwa\u017ca youtubera za rasist\u0119 i nie chc\u0119, \u017ceby mia\u0142 on cokolwiek wsp\u00f3lnego z grami danego studia;<\/p>\n
– mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapoznania si\u0119 z ca\u0142o\u015bci\u0105 fabu\u0142y gry (oko\u0142o 2 godziny wed\u0142ug danych z howlongtobeat.com) nap\u0119dza liczb\u0119 wy\u015bwietle\u0144 youtuberowi, ale jednocze\u015bnie zniech\u0119ca do zakupu w\u0142asnego egzemplarza.<\/p>\n
Na tak postawione pytanie prawo udziela klasycznej odpowiedzi: to zale\u017cy. Ot\u00f3\u017c, z prawnego punktu widzenia swoist\u0105 symbioz\u0119 pomi\u0119dzy producentami gier a youtuberami zgrabnie podsumowuje fraza \u201ez\u0142apa\u0142 Kozak Tatarzyna, a Tatarzyn za \u0142eb trzyma\u201d. W im wi\u0119kszym zakresie youtuber chce skorzysta\u0107 z gry tym bardziej jest zale\u017cny od dewelopera, ale jednocze\u015bnie ten drugi nie mo\u017ce ca\u0142kowicie wy\u0142\u0105czy\u0107 pokazywania gry na YouTube.<\/p>\n
Let\u2019s play copyright, czyli gra jako baza do youtubowej etiudy filmowej<\/strong><\/p>\n Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce rozpowszechnianie zapisu z przebiegu rozgrywki jest rozpowszechnianiem przynajmniej warstwy wizualnej gry, a wi\u0119c ten, kto ma prawa autorskie do tego elementu (np. producent, wydawca) musi udzieli\u0107 na to zgody. Nie ma znaczenia, \u017ce jest to tylko \u201ecz\u0119\u015b\u0107\u201d finalnego produktu jakim jest gra komputerowa, youtuber nie korzysta np. z silnika gry. Wkroczeniem w cudze prawa autorskie jest r\u00f3wnie\u017c przejmowanie poszczeg\u00f3lnych, nawet niewielkich element\u00f3w \u2013 na przyk\u0142ad projektu postaci, listy dialogowej, \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej.<\/p>\n W takim razie, jakie ma znaczenie wk\u0142ad youtubera w stworzenie filmiku? Przecie\u017c popularno\u015b\u0107 let\u2019s play wynika nie tyle z atrakcyjno\u015bci samej gry, ale sposobu jej przechodzenia przez autora filmu, jego komentarzy, monta\u017cu albo dobranej muzyki. Wk\u0142ad youtubera mo\u017ce by\u0107 na tyle oryginalny, \u017ce film b\u0119dzie utworem pochodnym wobec gry (opracowaniem gry). Na rzecz youtubera powstaj\u0105 wi\u0119c prawa autorskie do tego filmu i osoby trzecie \u2013 w tym tw\u00f3rca samej gry \u2013 nie mog\u0105 z niego korzysta\u0107 bez jego zgody. Jest jednak ma\u0142y haczyk, korzystanie z opracowania wymaga zgody autora utworu pierwotnego, a wi\u0119c w tym przypadku odpowiednio tw\u00f3rcy, producenta lub wydawcy gry.<\/p>\n W niekt\u00f3rych przypadkach mo\u017cna dokona\u0107 odmiennej oceny i uzna\u0107, \u017ce banalno\u015b\u0107 danego let\u2019s play wyklucza powstanie praw autorskich po stronie youtubera. Tym bardziej b\u0119dzie on potrzebowa\u0142 zgody uprawnionego z tytu\u0142u praw autorskich do gry na rozpowszechnianie filmu w serwisie YouTube. Wci\u0105\u017c jednak korzystanie z takiego materia\u0142u przez producenta gry b\u0119dzie ograniczone np. konieczno\u015bci\u0105 uzyskania zgody youtubera na korzystanie z jego wizerunku.<\/p>\n Jednym s\u0142owem, tego rodzaju korzystanie z gry wymaga jakiej\u015b formy porozumienia obydwu stron, chocia\u017cby poprzez warunki licencji na korzystanie z gry. Ma swoje niezaprzeczalne zalety. Po pierwsze, zw\u0142aszcza w okresie wzmo\u017conego marketingu w czasie premiery pozwala producentowi zachowa\u0107 kontrol\u0119 nad obecno\u015bci\u0105 gry w eterze. Po drugie, zgod\u0119 na korzystanie z gry mo\u017cna negocjowa\u0107 indywidualnie, uzale\u017cni\u0107 od spe\u0142nienia przez ka\u017cd\u0105 ze stron okre\u015blonych warunk\u00f3w (np. nieupubliczniania tych fragment\u00f3w rozgrywki, kt\u00f3re s\u0105 kluczowe dla fabu\u0142y) albo od wcze\u015bniejszej akceptacji materia\u0142u z gry przez jej producenta.<\/p>\n Let\u2019s play jako bardzo rozbudowany cytat?<\/strong><\/p>\n Naturalnie pojawia si\u0119 pytanie czy mo\u017cna \u201eomin\u0105\u0107\u201d konieczno\u015b\u0107 pytania tw\u00f3rcy gry o zgod\u0119, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dozwolony u\u017cytek – na przyk\u0142ad na prawo cytatu? Mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107, ale moim zdaniem w przypadku tego rodzaju film\u00f3w cele cytatu nie s\u0105 spe\u0142nione. Cytat powinien by\u0107 ilo\u015bciowo i jako\u015bciowo podrz\u0119dny wobec ca\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej si\u0119 znajduje, pomaga\u0107 w wyja\u015bnianiu pewnych zjawisk albo poddawa\u0107 je analizie. Tymczasem w przypadku film\u00f3w let\u2019s play warstwa przej\u0119ta z gry ma pierwszo- lub przynajmniej r\u00f3wnorz\u0119dn\u0105 rol\u0119 z pozosta\u0142ymi elementami (komentarz, monta\u017c etc.) i nie pe\u0142ni \u017cadnej szczeg\u00f3lnej roli poza czysto rozrywkow\u0105. Ponadto, szczeg\u00f3lnie w tych najbardziej problematycznych sytuacjach, gdy obejrzenie filmu z gry mo\u017ce w pewien (u\u0142omny?) spos\u00f3b zast\u0119powa\u0107 jej samodzielne ogranie, to rozpowszechnianie filmu z gry b\u0119dzie godzi\u0142o w normalne korzystanie z tej gry lub narusza\u0142o s\u0142uszne interesy tw\u00f3rcy \u2013 a to wyklucza powo\u0142anie si\u0119 na dozwolony u\u017cytek.<\/p>\n Prawo cytatu jest natomiast nieocenionym sprzymierze\u0144cem recenzent\u00f3w oraz autor\u00f3w film\u00f3w, w kt\u00f3rych albo ca\u0142a gra albo jej wybrane aspekty s\u0105 co prawda drobiazgowo omawiane, ale to om\u00f3wienie nie jest zobrazowane przesadn\u0105 liczb\u0105 fragment\u00f3w rozgrywki. Na takie wykorzystanie fragment\u00f3w gry nie trzeba uzyskiwa\u0107 zgody producenta ani p\u0142aci\u0107 mu wynagrodzenia.<\/p>\n Prawnoautorski knebel na youtuber\u00f3w?<\/strong><\/p>\n Oczywi\u015bcie prawo autorskie nie musi s\u0142u\u017cy\u0107 do wyrugowania z YouTube wszystkich film\u00f3w z gier i wyp\u0119dzenia ich autor\u00f3w do lasu, gdzie po\u015br\u00f3d mch\u00f3w i paproci b\u0119d\u0105 kry\u0107 si\u0119 przed pozwami o naruszenie praw autorskich. Prawo autorskie mo\u017ce by\u0107 natomiast pomocne w prowadzeniu przemy\u015blanej strategii marketingowej i wybierania do promocji gry tych youtuber\u00f3w, do kt\u00f3rych umiej\u0119tno\u015bci producent gry ma zaufanie. Podobn\u0105 drog\u0119 wybra\u0142o Nintendo, kt\u00f3re w ramach projektu „Creator’s Program” inkasuje cz\u0119\u015b\u0107 wp\u0142yw\u00f3w osi\u0105ganych przez youtuber\u00f3w z wy\u015bwietle\u0144 film\u00f3w z gier Nintendo (aczkolwiek ostatnio Nintendo og\u0142osi\u0142o, \u017ce livestreaming na YouTube nie mie\u015bci si\u0119 w ramach tego programu).<\/p>\n __________________________________<\/p>\n Ilustracja tytu\u0142owa – That Dragon, Cancer<\/p>\n